آموزش تخصصی قرآن کریم استاد موسوی بلده

 

تلاوت اول آیات 43 تا 52 سوره مبارکه احزاب

* توجه داشته باشید که حرف (الف) به صورت فارسی تلفظ نشود.

* مد منفصل را یا باید به قصر بخوانید یعنی دو حرکت (به شرطی که به طریقی که در حفص آمده است بخوانید) و یا متوسط بخوانید یعنی 4 حرکت و اگر بین این دو حالت یعنی 3 حرکت بخوانید اشتباه است، در ضمن توجه داشته باشید حداکثر میزان کشش مد منفصل، فوق توسط یعنی 5 حرکت است و در این نوع مد، کشش به اندازه طول نداریم.

*یک قاری قرآن باید بداند به چه طریقی قرائت می کند و بنا به طریقی که می خواند میزان مد ها را رعایت کند.

*توصیه می شود خیلی با پرده بالا تلاوت نکنید که به حنجره شما آسیب می رساند.

* * *

تلاوت دوم آیات 53 تا 56سوره مبارکه احزاب

*قاری در حین تلاوت باید به معنی آیات توجه کند تا بتواند بر قسمتهای صحیح وقف کند.

*توجه داشته باشید یک قاری خوب تجوید را فدای لحن نمی کند و برای او رعایت نکات تجویدی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

* هرگاه ناخواسته پرده صدایی شما خیلی بالا رفت و احساس کردید نمی توانید ادامه دهید، بهترین راه  دو سه سطر بم خوانی است، که در این صورت هم حنجره شما استراحت می کند و هم گوش شنونده از صدای بالا فاصله می گیرد. در این میان زیر لب به دنبال پرده ای بین بم صدا و اوج صدایتان باشید و پله پله از بم بالا روید تا به وسط صدایتان برسید. آنگاه آن را به عنوان ” قرار”یک مقام جدید و متفاوت انتخاب کنید وحالا به راحتی ادامه دهید.

*مفهوم آیه 53 : بحث این آیه در مورد حجاب است و می فرماید اگر به خانه پیامبر می روید و از زنان پیامبر چیزی می خواهید از پشت پرده اجازه بگیرید، این برای قلوب شما و اعتقاداتتان و قلوب زنان پیامبر بهتر و پاکیزه تر است. البته برای محارم زنان پیامبر این طور نیست و زنان پیامبر باید تقوای خدا را پیشه کنند.

* وقفهای (ج، ز، ص، صلی، قلی) به عنوان وقف کافی محسوب می شوند یعنی می توان بر سر آنها وقف کرد و از بعد آن ادامه داد و هم می توان در صورت دلخواه وصل کرد. اما:

*علامت (ج) وقف متساوی الطرفین است یعنی مجاز بودن وقف و وصل در آن یکی است.

*در علامتهای (ز) و (صلی) ارجحیت با وصل است هر چند وقف آنها هم مجاز است.

*علامت (قلی) ارجحیت با وقف است هر چند وصل آن هم مجاز است.

*علامت (ص) وقف مرخص است یعنی در صورت ضرورت و طولانی بودن عبارت می توان وقف کرد؛ اما  اصل بر وصل آن است.

*علامت (ط) وقف مطلق و تام است و تأکید می شود وقف کرد.

*مفهوم آیه 56 : خدا و ملائکه بر پیامبر درود می فرستند ای کسانی که ایمان آورده اید شما هم درود بفرستید.

*ذکر چند نکته در مورد این آیه :

1- ما می گوییم خدایا تو بر پیامبر درود بفرست چون ما در جایگاهی نیستیم که بخواهیم بر پیامبر درود بفرستیم.

2- مرسوم است زمانی که این آیه قرائت می شود سه بار صلوات می فرستند.شاید  به این دلیل که یکبار صلوات از جانب خدا بر پیامبر است یکبار از جانب ملائکه و یکبار از جانب ما لذا سه بار در این آیه صلوات بر پیامبر  فرستاده شده است.

3-اما نکته اصلی و زیبا این است که این صلوات را چگونه بفرستیم.

تفاوت هایی در چگونگی آن بین شیعه و سنی وجود دارد.

  اگر به سنت پیامبر مراجعه کنیم در روایات مختلفی حتی از اهل سنت می بینیم که خود ایشان فرموده اند بر من صلوات ناقص نفرستید و آل محمد را هم در صلوات بگویید.

   در اینجا ذکر این نکته ضروری است که صحیح نیست به اختلافات بین شیعه و سنی دامن بزنیم که به صلاح جامعه اسلامی نیست و موجب آزار شیعیان در سراسر جهان می شود. اما این نکته نباید مانع ارائه مواضع اعتقادی شیعه و موارد اختلافی مذاهب شود؛ به این شرط که درفضایی مؤدبانه  به دور از اهانت به عقاید و ارزش های مورد قبول طرفین ودر یک کلام با رعایت “جدال احسن”  صورت گیرد.  

*سئوال : آیا صلوات فرستادن بر پیامبر واجب است ؟

جواب : در تشهد اول و دوم نماز واجب است و در غیر آن مستحب می باشد.

عایشه می گوید از پیامبر شنیدم که می فرمود شرط قبولی نماز :1- به وضو و طهارت است 2- به صلوات بر من در دو تشهد می باشد.

***

همخوانی آیات 57 تا 59(توسط استاد موسوی بلده)

*مفهوم آیات 57 و 58 : کسانی که خدا و پیامبرش را اذیت کنند خداوند آنها را در دنیا و آخرت لعنت می کند و عذاب خوار کننده ای برای آنها در نظر گرفته است. کسانی که زنان و مردان مؤمن را بی دلیل اذیت کنند گناه بسیار آشکار و واضحی را مرتکب شده اند و اینها از عدالت خارج هستند.

*سئوال : منظور از (جَلَابِیب) در آیه 58 چیست؟

جواب : مقنعه های بلند که تا پایین تر از سینه را می پوشاند.

***

تلاوت سوم آیات 60 تا 73سوره مبارکه احزاب

*سوال:در آیه 60 حرف (ه) در کلمه (یَنْتَهِ) چه نوعی است؟

جواب: حرف (ه) ضمیر نیست، (ه) ذاتی و جوهری است و از کلمه نَهی ساخته شده است. لذا بلا اشباع تلفظ می گردد.

*در آیه 60 بهترین کلمه ای که می توان بر روی آن وقف اضطراری کرد کلمه (لَنُغْرِیَنَّکَ بِهِم) می باشد و برای ابتدا هم از (لَنُغْرِیَنَّکَ) شروع کنیم.

*مفهوم آیه 72 و 73 : سیستم خلقت آسمانها، زمین و کوهها به گونه ای است که ظرفیت پذیرش امانت را ندارند. کلمه (فَأَبَیْنَ) یعنی خودداری کردند و ترسیدند. خداوند امانت را به انسان سپرد و در واقع انسان به گونه ای خلق شده که ظرفیت پذیرش این امانت را دارد. انسان این امانت را پذیرفت ولی متأسفانه در این مسیر چه ظلمهایی به خود کرد. به همین دلیل در آیه 73 خداوند انسانها را به سه دسته منافق ، مشرک و مؤمن تقسیم کرده و می فرماید انسان امانت را پذیرفت و این یک نوع احترام و تکریم برای او بود ولی متأسفانه بعضی از آنها (منافقان و مشرکین)  ظلم کردند(ظلوماً) و نفهمیدند(جهولاً) و خدا آنها را عذاب می کند و خطاهای مؤمنان را می بخشد و توبه آنها را می پذیرد.

*منظور از امانت در آیه 72 چیست؟

امانت الهی همان تعهد و قبول مسئولیت است که به انسان داده شده است.

***

درس تجوید :

وقف رَوم: یعنی قصد کردن، در این نوع وقف ما قصد می کنیم حرکت حرف آخر کلمه ای را در وقف به گوش شنونده برسانیم. یعنی یک سوم حرکت را بیاوریم تا شنونده متوجه حرکت شود وقف رَوم در مواقعی کاربرد دارد که ممکن است اشکال مفهومی برای شنونده به وجود بیاید و با این وقف کلمه را کامل ادا می کنیم. وقف رَوم فقط بر ضمه و کسره تمی گیرد و بر فتحه قرار نمی گیرد

* نکته :

1-  اگر بر روی کلمه ای وقف رَوم انجام دهیم دیگر مد عارضی بر روی آن قرار نمی گیرد. چون سکون که سبب است افتاده.

2-  اگر حرف (ر) در هنگام وقف تفخیم و در وصل ترقیق شود مانند کلمه (بِجَبَّارٍ) در وقف رَوم ترقیق می شود چون بنا داریم یک سوم حرکت را که کسره است بیاوریم.

3-  اگر حرف (ر) در هنگام وقف ترقیق و در وصل تفخیم شود مانند کلمه (کَثِیرٌ) در وقف رَوم تفخیم می شود چون بنا داریم یک سوم حرکت را که ضمه هست بیاوریم.

وقف اشمام: یعنی لبها را در هنگام وقف به حالت ضمه نشان دادن به بیننده بدون صدای ضمه؛

اشمام را می بینند اما رَوم را می شنوند. در این نوع وقف لبها غنچه می شود.

 اشمام  فقط به ضمه تعلق می گیرد.

این وقف از جمله وقف های متروک و کم کاربرد در قرآن است

*ما در کل قرآن فقط یک کلمه داریم که مورد اشمام وسط کلمه است و آن کلمه (لَا تَأْمَنَّا) در سوره یوسف ایه 11 است.

در روایت حفص از عاصم هنگام تلفظ این کلمه بر روی حرف (ن) باید لبها را به حالت اشمام نشان دهیم برای اینکه شنونده متوجه شود که فعل نفی است

همان طور که می دانید در کلمه (لا تَأْمَنَّا) ادغام کبیر اتفاق افتاده است و در اصل این کلمه (لَا تَأْمَنُنَا)  به ضمه نون بوده است نه سکون. یعنی ما را امین نمی دانی بر یوسف. اما  برای شنونده مشخص نیست که فعل، نفی یا نهی بوده است. اشمام میفهماند که فعل نفی است.

 بر روی این کلمه رَوم هم می توانیم انجام دهیم یعنی یک سوم حرکت ضمه افتاده نون را بیاوریم که البته خیلی سخت است! در طریق شاطبیه هم رَوم و هم اشمام می شود انجام داد ولی اشمام ارجحیت دارد.

*دو نکته مهم :

1) مواردی که نمی توانیم وقف رَوم و اشمام انجام دهیم‌:

1-  زمانی که حرف آخر کلمه مفتوح باشد.

2-  زمانی که حرف آخر کلمه ساکن باشد.

3-  حرف (ه) تأنیث مانند وَاحِدَةٌ.

4-  حرف (م) جمع مانند أَنْتُم، هُمْ.

2) این دو وقف  جهت رساندن مفهوم صحیح کلمه برای شنونده است لذا زمانی که قاری در تنهایی تلاوت می کند لزومی برای رعایت این وقف ها وجود ندارد.

توصیه می شود از این دو وقف در تلاوت ها استفاده نکنید.


تعداد بازدید: 891