نکات تخصصی قرآن کریم توسط استاد سید محسن موسوی بلده

 

* نباید در قرائت فقط به تجوید یا فقط به صوت توجه داشته باشیم و تمرکز ما بر روی یکی از اینها باشد که این کار برای اوایل کار تلاوت می باشد(مرحله تجزیه) در این مرحله فقط به یک مورد توجه می کنیم، مثلا ً فقط به تجوید دقت می کنیم تا همه قواعد را به درستی پیاده کنیم و کاملاً در ذهن ما تثبیت شود(البته نباید 100 درصد به یک مورد توجه کنیم) سپس  وارد مرحله بعدی می شویم وتوجه بیشتر و دقیق تری به صوت و لحن داریم، سعی می کنیم موارد ریز صوت مثل تحریرها را هم به درستی ارائه کنیم، در این مرحله توجهی به تجوید نداریم ولی آنچه را فرا گرفته ایم بطورطبیعی می آوریم که این مرحله ترکیب نام دارد(هم تجوید و هم صوت)

 

*یک قاری خوب نباید به تجوید و صوت توجه کند و تمرکز بیش از اندازه به تجوید و صوت داشته باشد، باید اجازه دهد به صورت ناخودآگاه تجوید و صوت که در مراحل اولیه تمارین او تثبیت شده اند بیایند.توجه داشته باشید که لحن مثل سایه می ماند هرچه به سمت آن بروی از تو فرار می کند ولی هرچه از آن فرار کنی به تو نزدیک تر می شود؛ بهتر است به جای تمرکز بیش از اندازه به تجوید و صوت به مفاهیم آیاتی که تلاوت می کنیم توجه داشته باشیم، مثلاً در عبارت «أَحسن کما أحسنَ اللهُ إِلَیْک» به مفهوم توجه کنیم که می فرماید: همانطوری که خدا به تو خوبی کرده تو هم به مردم خوبی و احسان کن، یا می توانیم به داستان آیه فکر کنیم که در اینجا قوم قارون به او گفتند: ثروتی را که خدا به تو داده، برای دنیا به کار نبر! این ثروت را در دنیا ولی برای آخرت به کار ببر، البته نصیب خود را هم از دنیا فراموش نکن، در واقع در این آیه مردم سعی دارند قارون را نصیحت کنند که اگر شما به مفهوم این آیات و تصویر فنی آن  توجه داشته باشید بهتر می توانید تحریرها، لحن مناسب و تجوید رابیاورید.

* تحریرها نباید از یک عدد خاصی بیشتر شود و إلا زیاد و سنگین می شود، بهتر است این تحریرها را برای خود تجزیه کنید و ببینید هر کدام چند نت دارند مثلاً این مجموعه «أَحسن کما أحسنَ اللهُ إِلَیْک»  از دو نت همسان و یک نت پایین تر تشکیل شده است.

***

تلاوت دوم آیات 78 تا 80 سوره  مبارکه قصص

* حرف «ع» نباید درشت تلفظ شود و تفخیم بگیرد.

***

تلاوت سوم آیات 81 تا88 سوره  مبارکه قصص

* ادغام حرف«ل» در نزد«ر» در عبارت «قُل رَّبی» فراموش نشود.

* ابتدا در وسط آیه بر روی بم کردن صدا کار کنید و اگرخوب شد، می توانید در پایان آیه از همان نت استفاده کنید،قبل از اینکه به محل وقف برسید باید تست کنید، اگر بم صدا خوب باشد در محل وقف هم خوب می شود ولی اگر دیدید نشد آخر لحن را نباید با آن نت بخوانیم و باید نت را عوض کنیم.

 * دقت کنید قلقله «د» در کلمه «تَدْعُ» به حرف تبدیل نشود.

***

تلاوت چهارم آیات 1 تا 13 سوره مبارکه عنکبوت

* حرف«ع» در کلمه «عَنهُم» نباید شدت بگیرد.

* حرف «و» نباید درشت تلفظ شود.

* حرف«ع» در کلمه «تَعْمَلون» نباید رخوت بگیرد.

* در تلاوت باید به وقف و ابتدا توجه داشته باشید زیرا اگر وقف و ابتدای ما صحیح نباشد معنی آیات را بهم می ریزد و مفاهیم دیگری از آیه برداشت می شود.

 *مفهوم آیه 10: بعضی از مردم هستند که می گویند: به خدا ایمان آوردیم ولی زمانی که از جانب مردم اذیت می شوند، عذاب مردم را به اندازه عذاب خدا می دانند و از آن سخت وحشت می کنند و در واقع فتنه مردم را برابر عذاب خدا می دانند، از طرفی دیگر هر جایی که نصر و یاری الهی برای مسلمانان می آید آنها می گویند ما با شماییم، در حالی که در سختی ها و امتحانات الهی با مسلمانان نیستند، (به نظر، آیه مربوط به منافقان است  که در ظاهر ایمان می آورندولی وقتی در جامعه اسلامی اذیتی به مردم می رسد این اذیت به آنها هم می رسد و فکر می کنند که این اذیت، برابر عذاب خداوند است و هنگامی که مسلمانان به پیروزی می رسند آنها ادعا می کنند که ما با شماییم)خداوند در ابتدای سوره مبارکه عنکبوت (آیه 2) به این قضیه اشاره کرده است که مردم گمان می کنند همین که به خدا ایمان آوردند دیگر آنها را امتحان نمی کنیم، در صورتی که این سنت خداست و از هرکسی که بگوید به خدا اعتقاد دارم امتحان گرفته می شودکه به اشکال مختلفی می باشد(مِنَ الخَوف و الجُوع و النّفس مِنَ الأَموال و الأنْفُس و الثَّمَرَات)

*برای اینکه شبهه ای در معنی این آیه به وجود نیاید بهتر است از ابتدای آیه شروع به تلاوت کنیم و بر روی کلمه « کَعَذَاب الله» وقف کنیم (وقف مرخص)و از « وَ لَئن جَاءَ» ابتدا کنیم، البته ابتدای ضعیفی است ولی از وصل جمله اول به « وَ لَئن جَاءَ» بهتر است، البته اگر کسی نفس داشته باشد و تا آخر بخواند، بهتر است.

 *ما نمی توانیم از خدا بخواهیم که از ما امتحان نگیرد ولی می توانیم درخواست کنیم که بر ما آسانتر بگیرد و خیلی سخت نگیرد.

*مفهوم آیه 11 :خداوند امتحان می گیرد تا آنهایی  که راست می گویند و آنهایی که دروغ می گویند مشخص شوند، البته خدا می داند. پس خداوند ما را اذیت نمی کند و در واقع آنچه اذیت می پنداریم امتحان است.

*همزه باید تیز باشد.

*مفهوم آیه 12 :کفّار به مؤمنین می گویند: از ما تبعیت کنید، ما خطاهای شما را بر دوش می گیریم (گناه شما بر گردن ما باشد)،در حالی که آنها دروغ می گویند و ذره ای از خطاهای انسانی را کفّار نمی توانند به عهده بگیرند و این کار ممکن نیست و آنها دروغ می گویند(انسان را وسوسه می کنند)

*مفهوم آیه 13 :خدا می فرماید این گناه از گردن مؤمنی که وسوسه شده، برداشته نمی شود ولی به گردن آن کافر هم می افتد و لذا کفّار هم گناه اعمال خود را به دوش می کشند و هم گناه کسانی را که وسوسه کرده اند.

* در آیه 14 اشاره ای به عمر حضرت نوح شده است که البته شبهاتی در این مورد وجود دارد،  اما نکته ای اینجاست و آن اینکه حضرت نوح وقتی طوفان تمام شده و به خشکی آمده است باز هم2000 سال زندگی کرده است، و به نظر می رسد بعد از جریان طوفان نوح بشر از بین رفته و پاک سازی شده و دوباره بشر جدید به دنیا آمده است که در این مورد هم شبهاتی وجود دارد که آیا این طوفان جهانی بوده و یا منطقه ای ؟

***

تلاوت پنجم آیات 24 تا  28 سوره مبارکه عنکبوت

*در هنگام تلاوت باید به معنی آیات توجه داشته باشیم تا بتوانیم تلاوت صحیحی را اجرا کنیم و اگر مفهوم آیات را ندانیم، نمی توانیم تنغیمصدای درستی داشته باشیم( بالا و پایین رفتن صدا را تنغیم کلام می گویند) پس اگر بخواهیم لحن بیانی داشته باشیم باید به معنی آیات توجه کنیم.

*توجه داشته باشید که از حرف«ت» صدای «س» شنیده نشود.

* صدای حرف«ک» باید شنیده شود و قلقله نگیرد.

* دقت داشته باشید حرف «ع» شبیه همزه تلفظ نشود.

*توجه داشته باشید در هنگام قرائت سکت های بیجا ایجاد نشود.

***

درس تجوید

طرق وقف در آخر کلمات :

در جلسه قبل گفتیم دو نوع وقف کلی و معروف داریم: ابدال و اسکان

*وقف ابدال دو مورد دارد :1- وقف بر حرف « ة » که به آن حرف « ه تأنیث» و «ت گرد» گفته می شود، اگر این حرف در آخر کلمه وجود داشته باشد و بخواهیم بر آن وقف کنیم  با هر حرکتی که باشد، به «هْ» تبدیل می شود.2- وقف بر روی تنوین نصب که در هنگام وقف به الف تبدیل می شود.

*وقف اسکان : اسکان به معنی ساکن کردن می باشد، اگر دو مورد وقف ابدال را از همه کلمات قرآن کسر کنیم، بقیه کلمات قرآن با اسکان وقف می شوند( حرف آخر آنها ساکن می شود)

 نکته :بعضی حروف مدی را ساکن اعتباری می دانند

*اگر در اثر وصل یک کلمه به همزه وصل(رفع التقاء ساکنین) تغییراتی در آن صورت بگیرد آن کلمه در هنگام وقف به اصل خود برمی گردد مثل  «وَ أَنْذِرِ النَّاس» که در وقف می شود «وَ أَنْذِرْ»

*سئوال: دو کلمه «قَال الحَمْدُ» و «قَالَا الحَمْدُ» در هنگام وصل به یک شکل خوانده می شوند، پس قاری قرآن چگونه باید این دوکلمه را بخواند که مستمع متوجه شود کدام یک از آنها خوانده شده است؟

جواب : اگر در آیه «قَال الحَمْدُ» باشد، نبر را روی «قَا» می بریم ولی اگر منظور «قَالَا الحَمْدُ» بود نبر را روی «لَلْ» می بریم.


تعداد بازدید: 890