۴ فاکتور در تلفظ هر حرف – مهدی حسنی

✳️ ۴ فاکتور در تلفظ هر حرف داریم:

۱⃣ مکان (مخرج حرف)
۲⃣ زمان یا مقدار کشش (رخوه، توسط، شده)
۳⃣ هوا (حروف همس)
۴⃣ صوت (حروف جهر)

✅ حروف شده، توسط و رخوه.

☑️ حروف شده: أ ج د ت ط ب ق ک
توسط: ل ن ع م ر
حروف مدی: و، ی، الف مدی
حروف رخوه: بقیه حروف، حروف رخوه اند.

❇️ رخوه: جریان کامل صوت در مخرج حرف. یعنی صدا قطع نشود. حروف رخوه در حالت ساکن یا مشدد بیشترین مقدار کشش را دارند.
حروف شده در حالت ساکن یا مشدد به هیچ عنوان نباید کشیده شود چون صدا قطع می شود.
مقدار کشش حروف توسط بین حروف رخوه و شده است. اگر صدا قطع شود تبدیل به شده می شوند و اگر زیاد کشیده شوند به رخوه تبدیل می شوند.

📏 مقدار کشش حروف: رخوه > توسط > شده

👌 باید همیشه حروف شده به یک اندازه، توسط یک اندازه و رخوه به یک اندازه کشیده شوند و نباید مقدارشان کم یا زیاد شود.

۱⃣ جهر: در لغت به معنی آشکار بودن و آواز بلند است.
جهر یعنی وجود صوت حاصل از ارتعاش تار های صوتی در خلال تلفظ حرف. در حروف جهر صدا قوی تر و هوا کمتر است. در زمان تلفظ حروف جهر اگر انگشت روی تار های صوتی بگذارید لرزش تار های صوتی را احساس می کنید.
(جهر= صدای قوی، هوای کم)
✅ حروف جهر: ا ب ج د ذ ر ز ض ط ظ ع غ ق ل م ن و ی

۲⃣ همس: ضد جهر و در لغت به معنای مخفی بودن و صدای آهسته است.
همس یعنی بی بهره بودن حرف از صوت مجهوره در اثر ارتعاش تار های صوتی. در حروف همس صدا خیلی ضعیف به گوش می رسد و همزمان با آن هوا خارج می شود.
(همس= صدای ضعیف، هوای زیاد)
✅ حروف همس: س ک ت، ف ح ث ه، ش خ ص
بقیه حروف جهر دارند.

☑️ در بین حروف همس بعضی از حروف همسشان بیشتر و هوای بیشتری خارج می شود.

👈 ۴ حرف هوایشان بیشتر است: ه ح خ ش
👈 ۲ حرف هوایشان متوسط است: ک ت
👈 ۴ حرف هوایشان کمتر است: ف ث س ص

✅ ۲ نوع جهر و همس داریم:

۱⃣ جهر و همس در حروف که مربوط به تجوید است که بحث آن گذشت.
۲⃣ جهر و همس در صوت
۱٫ صدای جهر: صدایی که قوی باشد (جوهره دارد) و همراه آن هوا خارج نشود.
۲٫ صدای همس: صدایی ضعیفی که همراه آن هوا خارج شود.

📖 یوْمَئِذٍ یَتَّبِعُونَ الدَّاعِیَ لَا عِوَجَ لَهُ ۖ وَخَشَعَتِ الْأَصْوَاتُ لِلرَّحْمَٰنِ “فَلَا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْسًا”

📜 در روز قیامت همه انسان‌ها دعوت کننده را که هیچ انحرافی ندارد [برای ورود به محشر] پیروی می‌کنند و صداها در برابر [خدای‌] رحمان فرو می‌نشیند و “جز صدایی آهسته‌ [چیزی‌] نمی‌شنوی”.
طه ۱۰۸

👌 پیشنهاد می شود برای فهم مطالب و درک تفاوت صدای همس و جهر فایل صوتی استماع شود.

مهدی حسنی


فصاحت در تلاوت – مهدی حسنی

فصاحت در تلاوت – مهدی حسنی


موارد سکت معنوی – مهدی حسنی

۱️⃣ الۡحَمۡدُ لِلَّهِ الَّذِیۤ أَنزَلَ عَلَىٰ عَبۡدِهِ الۡکِتَـٰبَ وَلَمۡ یَجۡعَل لَّهُۥ “عِوَجَاۜ (۱) قَیِّمًا” …
همه ستایش‌ها ویژه خداست که این کتاب را بر بنده‌اش نازل کرد و برای آن هیچ گونه‌ انحراف و کژی قرار نداد. (۱)
[کتابی‌] است استوار …
الکهف ۱ و ۲: بین عوجا و قیما
در صورت وصل بدون سکت عبارت (عوجا قیما) این خلل را در معنی پیش می آورد که قیما صفت عوجا است و نتیجتا اشکال می شود چگونه قیما به معنای استوار و مستقیم صفت عوج به معنای کژی می شود؟ و کجی مستقیم چه مفهومی دارد؟!

۲️⃣ قَالُوا۟ یَـٰوَیۡلَنَا مَنۢ بَعَثَنَا مِن مَّرۡقَدِنَاۜۗ هَـٰذَا مَا وَعَدَ الرَّحۡمَـٰنُ وَصَدَقَ الۡمُرۡسَلُونَ
می‌گویند: ای وای بر ما، چه کسی ما را از خواب گاهمان برانگیخت؟ این واقعیتی است که [خدای‌] رحمان وعده داده بود و پیامبران راست گفتند!!
یس ۵۲: بین مرقدنا و هذا
در صورت وصل بدون سکت مرقدنا به هذا ممکن است کلما هذا اشاره به مرقدنا محسوب شود (این مرقد ما). در این صورت بقیه عبارت معنای نفی وعده الهی و کذب مدعای پیامبران را می دهد. بدین صورت: (گفتند: وای بر ما! چه کسی ما را از “این مرقد” بر انگیخت؟ خداوند هیچ وعده ای نداد و پیامبران صادق نبودند. (نعوذ بالله)

✅ در ۲ مورد اول 👆 وقف کردن بهتر از سکت است.

۳️⃣ و َقِیلَ مَنۡۜ رَاقٍ
و (در هنگام مرگ که جان به لب رسیده است) گویند: درمان کننده این بیمار کیست؟
القیامه ۲۷: بین من و راق
در صورت عدم سکت حرف ن در ر ادغام شده و کلمه (مراق) ساخته می شود که صیغه مبالغه (مارق) به معنی (خروج کننده از دین) است!

۴️⃣ کَلَّا بَلۡۜ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِم مَّا کَانُوا۟ یَکۡسِبُونَ
این چنین نیست که می‌گویند، بلکه گناهانی که همواره مرتکب شده‌اند بر دل‌هایشان چرک و زنگار بسته است [که حقایق را افسانه می‌پندارند.]
المطففین ۱۴: بین بل و ران
در صورت عدم سکت حرف ل در ر ادغام شده و کلمه (بران) به معنای (دو انسان نیکوکار) ساخته می شود! و ربطی به مفهوم آیه ندارد.

استاد مهدی حسنی


نکاتی در مورد نبر (آکسان) – استاد مهدی حسنی

✅ نکاتی در مورد نبر (آکسان)
(البته این مطالب کامل و جامع نیست و به صورت کلی است)

❌ به عنوان اولین نکته یادتان باشد هیچ وقت روی حرف آخر کلمات آکسان نمی خورد. چون در این صورت حرف آخر کلمه به کلمه بعد می چسبد.
مثال: عاقبه روی ه نباید بخورد.
در عبارت (الحمد لله) اگر آکسان روی د بخورد می شود الحم دلله که معنا هم کاملا عوض می شود.

(بیشتر…)


تعریف نبر (آکسان) – استاد مهدی حسنی

✅ تعریف نبر (آکسان):

☑️ تأکید بر یکی از حروف یک کلمه که معنای آن کلمه را مشخص می کند.
مثلا اگر بگوییم هستی با تأکید روی هس می شود آیا تو هستی و اگر بگوییم هستی با تأکید روی تی به معنای جهان هستی. همانطور که دیدید با جا به جا کردن نبر معنای کلمه تغییر کند. همین مطلب در زبان عربی و قرآن وجود دارد و گاهی ممکن است با یک نبر اشتباه معنای کلمه عوض شود. مثال:

📖 فإِذَا سَوَّیْتُهُ وَنَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِینَ
پس زمانی که اندامش را درست و معتدل نمودم و از روح خود در او دمیدم، برای او سجده کنید.

✳️ کلمه فقعوا ترکیب دو کلمه ف + قعوا است به معنی پس به زمین بیفتید (برای سجده) و آکسان باید روی #ق بخورد. اما اگر آکسان روی ف بخورد جفتش یک کلمه می شود مترادف (صفرآء “فاقع” لونها) که در مورد رنگ است که کاملا با معنای کلمه متفاوت است.

❎ مهم ترین تفاوت قراء مصری و ایرانی این است که آنها با لهجه و نبر های عربی تلاوت می کنند و از تلاوت قراء ایرانی می فهمند که شخص عرب نیست. همانطور که اگر یک فرد غیر ایرانی فارسی صحبت کند اما با نبر های زبان خودش می فهمیم که آن فرد ایرانی نیست.

❌ در زمان قدیم در ایران می گفتند که باید در سوره حمد ۷ سکت بزنیم اما دلیلش چه بود؟ دلیلش این است که کلمات با هم مخلوط نشده و معنا عوض نشود. مثلا الحمد لله نشود الحم دلله چون به نام شیطان تبدیل می شود. اما این کار کاملا اشتباه است و اگر نیاز به این کار بود باید در کل قرآن این کار را می کردیم نه فقط سوره حمد. برای عدم خلط کلمات کافی است آکسان درست کلمات را رعایت کنیم.

بِسمِ #بسـ اللّٰهِ #لا الرَّحمَـٰنِ #ما الرَّحیمِ #حیم
اَلحَمدُ #حمـ لِلّٰهِ #لا رَبِّ #ربـ العالَمین #مین
اَلرَّحمَـٰنِ #ما الرَّحیمِ #حیم
مَـٰلِکِ #لـ یَومِ #یو الدّین #دین
إیّاکَ #یا نَعبُدُ #بـ وَ إیّاکَ #یا نَستَعین #عین
اِهدِنا #د الصّراطَ #را المُستَقیم #قیم
صِراطَ #را الَّذینَ #ذیـ أَنعَمتَ #عمـ عَلَیهِم #لیـ غَیرِ #غیـ المَغضوبِ #ضو عَلَیهِم #لیـ وَلا #لا الضّالّین #لین

❇️ استاد مهدی حسنی


نکاتی در زمینه نبر (آکسان) – استاد مهدی حسنی

☑️ نکاتی در زمینه نبر (آکسان)

۱⃣ اگر در کلمه ای (تشدید یا سکون یا حرف مدی) باشد و بعد از آن ۲ یا ۳ حرف متحرک باشد آکسان بعد از (تشدید یا سکون یا حرف مدی) می خورد. مثل: رحمته #م ربنا #ب عاقبه #ق

۲⃣ اگر بعد از (حرف مدی) یک حرف متحرک باشد آکسان روی خود (حرف مدی) می خورد. مثل: لله #لا
اگر بعد از (تشدید یا سکون) یک حرف متحرک باشد آکسان روی حرف قبل از (تشدید یا سکون) می خورد. مثل: الحمد #حم ربی #رب

۳⃣ اگر در کلمه ای ۴ یا ۵ حرف متحرک پشت سر هم باشد آکسان روی سومین حرف متحرک می خورد. مثل: حرمهما #ه رزقکم #ق ملآئکته #ت

👌 نکته: اگر کلمه ای (تشدید یا سکون یا حرف مدی) نداشته باشد یا (“سکون یا حرف مدی”) در آخرین حرف کلمه باشد این ۳ قاعده از اول کلمه محاسبه می شود. مثل: مطرا #م فئتکم (طبق قاعده ۳ #ت)

❗️ بعضی وقتها در أثر وقف ممکن است آکسان کلمه تغییر کند.
مثال: در کلمه مالک در حالت وصل بعد حرف مد ۲ متحرک داریم پس آکسان روی #ل، ولی در هنگام وقف حرف ک ساکن می شود و بعد حرف مد یک متحرک بیشتر نداریم پس آکسان روی #ما می خورد.
ولی در کلمه رحمته چه در هنگام وقف و چه در هنگام وصل آکسان روی #م می خورد چون در هر دو حالت ۲ یا ۳ متحرک بعد از سکون وجود دارد.

✅ آکسانهای کلمات مشابه در زبان فارسی و عربی کاملا با هم فرق دارد. به مثالهایی که توسط استاد حسنی (در فایل ۳- آکسان) ذکر شده دقت کنید. باید در هنگام تلاوت قرآن با آکسانهای عربی ادا کنید و اگر با آکسانهای فارسی بخوانید اشتباه است.

❌ و بعضی اوقات اگر آکسان اشتباه بزنید معنا عوض می شود. مثال:

👌 در کلمه فقد که متشکل از ف + قد است ف حرف اضافه است و جزو کلمه نیست و اگر آکسان روی ف بخورد ف جزو ریشه اصلی فعل شده (از ریشه فقدان) و معنا کاملا عوض می شود. پس باید آکسان روی #قد بخورد.

👌 در کلمه ألم اگر آکسان روی أ بخورد یک کلمه می شود به معنی درد در حالیکه دو کلمه است به معنای آیا نبود و باید آکسان روی #لم بخورد.

✔️ نکته: بعضی وقتها اعراب آخر یک کلمه عارضی است و در آکسان تأثیر ندارد. (این قاعده مخصوص زمانی است که برای رفع التقاء ساکنین به آخر کلمه، یک اعراب اضافه می شود.)
بعضی از مواردی که این قاعده به کار می رود:

۱٫ چهار ضمیر (هم، انتم، کم، تم)، مثل: أَنتُمُ #أن الۡأَعۡلَوۡن
أَنۡعَمَ اللَّهُ عَلَیۡهِمَا #ه ادۡخُلُوا۟ عَلَیۡهِمُ #لی الۡبَابَ …
۲٫ تنوین، مثل: لُوطٍ الۡمُرۡسَلُونَ (لُوطٍ روی #لو)
و …

✳️ استاد مهدی حسنی