توضیحاتی در خصوص نبر (آکسان) – مهدی حسنی

توضیحاتی در خصوص نبر (آکسان) – مهدی حسنی


مرور، غذای حفظ – مهدی حسنی

مرور، غذای حفظ – مهدی حسنی


حروف جهر و همس – مهدی حسنی

حروف جهر و همس – مهدی حسنی


تسلط بر محفوظات – مهدی حسنی

تسلط بر محفوظات – مهدی حسنی


ارائه مثال‌هایی در شیوه ردیف‌خوانی – رضا روانبخش

ارائه مثال‌هایی در شیوه ردیف‌خوانی – رضا روانبخش

****

در جلسات گذشته ردیف‌هایی که عموماً از پیش تنظیم شده بودند را برای علاقه‌مندان ارائه دادیم. در این جلسات به اساتیدی نظیر مرحوم مصطفی اسماعیل، مرحوم عبدالباسط و مرحوم شحات محمد انور اشاره کردیم که در تلاوت خود به گونه‌ای عمل می‌کنند که تقریباً چینش الحان آن‌ها برای ارائه تلاوت و ردیف‌های قرآنی از پیش مشخص شده است.

همچنین، نوع دومی از ردیف‌خوانی را نیز طی جلسات گذشته خدمت عزیزان ارائه دادیم که بدون چارچوب بوده و از پیش تنظیم شده نیست. این نوع ردیف‌خوانی نیازمند علم موسیقایی زیادی است و قاریان باید به صورت کامل به مباحث ردیف‌خوانی واقف باشند تا بتواند ردیف‌های مختلف را برای تلاوت خود در نظر بگیرند. اساتیدی مانند مرحوم عبدالفتاح شعشاعی به این شکل تلاوت می‌کردند.

تلاوت با استفاده از این نوع ردیف‌خوانی محاسن فراوانی نیز دارد. قاری قرآن در این روش هر زمانی که احساس می‌کند صدای او بالا و یا احیانا پایین افتاده است، به راحتی می‌تواند گام موسیقایی تلاوت خود را به گام دیگر تبدیل کند.

همچنین، قاریان قرآن کریم با بهره‌گیری از این روش می‌توانند با توجه به مفاهیم کلامی و ساختار کلام آیات الهی کلام‌الله مجید، به نوعی به سمت معنامحوری در تلاوت خود حرکت کنند و معنامحوری در این نوع تلاوت بیشتر مشهود است. در این نوع ردیف‌خوانی، قاریان در هر لحظه از تلاوت خود می‌توانند با توجه به مفاهیم آیات و ساختار کلام به راحتی تغییر مقام و مدولاسیون انجام دهند.

در این سبک از ارائه تلاوت همچنین، یک قاری نیازی ندارد که مقام موسیقایی خود را از یک نت مشخص آغاز کند و آزاد است تا هر نتی را برای این کار انتخاب کند؛ چراکه می‌داند که اگر احیاناً صدای او در حین تلاوت بالا و یا پایین بیفتد، می‌تواند به راحتی تغییر حالت انجام داده و صدای خود را به خوبی تنظیم کند.

قاری قرآن در این روش از ارائه تلاوت می‎‌تواند با هر وسعت صوتی که دارد، ردیف‌ها را اجرا کند، به شرط اینکه دانش موسیقایی لازم در این رابطه را داشته باشد. قراء قرآن با استفاده از این روش، می‌توانند در حین تلاوت خود هر درجه‌ای از مقامات مختلف را به درجات مختلف مقام دیگر تبدیل کنند. این نوع ردیف‌خوانی به نوعی سخت‌ترین و موسیقایی‌ترین نوع تلاوت است که اگر بتوانیم آن را به خوبی بیاموزیم، دیگر هیچ‌گونه استرسی از لحاظ تنظیم صوت در حین تلاوت نخواهیم داشت.

 

منبع: خبرگزاری بین المللی قرآن


بررسی ردیف مقامات در هنر تلاوت (۳) – رضا روانبخش

بررسی ردیف مقامات در هنر تلاوت (۳) – رضا روانبخش

****

در جلسات گذشته در باب ردیف تلاوت در مقامات، مطالبی ارائه شد که به لحاظ صوتی و مقامی به چه شکلی هستند. در این جلسه و چند جلسه بعد قصد داریم تا نمونه‌‎هایی از ردیف مقامات که عموماً قاریان قرآن از آن‌ها استفاده می‌کنند، معرفی کنیم.

البته قاریان و علاقه‌مندان می‌توانند ردیف‎های بسیار زیادی را با توجه به وسعت و توانمندی صوتی و لحنی که دارند، برای خود در نظر بگیرند. ردیف‌هایی که امروز به صورت عملی برای علاقه‎‌مندان ارائه می‌کنیم، برای صداهای باریتون یا متوسط مردان طراحی شده که عموماً در بین نت لای اکتاو دوم تا نت لای اکتاو چهارم قرار دارند.

قطعاً این ردیف‌ها و اصوات در صداها و انواع دیگر صوت مانند صداهایی تِنور و باس مصداق ندارد و تفاوت دارد و هر ردیف باید با توجه به صوت افراد در نظر گرفته شود. در این ردیف‌هایی که امروز ارائه می‌کنیم، تمامی هفت مقامی که از آن‌ها به عنوان هفت مقام اصلی نام برده می‌شود، اجرا خواهیم کرد.

نمونه‌ای که در این جلسه برای ردیف موسیقایی تلاوت معرفی می‌کنیم، با مقام بیات آغاز می‌شود و از درجه چهارم مقام بیات نیز مقامات دیگر آغاز می‌شود. البته این موضوع هیچ الزامی ندارد، ولی آنچه که تاکنون و به صورت معمول در مورد مقام بیات شنیده‌ایم، خدمت علاقه‌مندان بیان خواهیم کرد.

مقام بیات را از نت «ر» اکتاو سوم آغاز می‌کنیم و سپس، به چهار درجه بالاتر یعنی نت «سُل» اکتاو سوم می‌رسیم. از این نت مدولاسیون در مقامات مختلف را آغاز می‌کنیم که بیات «ر» به ترتیب به راست «سل»، عجم «سل»، نهاوند «سل»، حجاز «سل»، سه‌گاه «سل»، صبای «سل» تبدیل شده و در پایان نیز فرود مقامات به بیات «سل» انجام می‌شود.

حرکت در این مقامات و انجام مدولاسیون‌های مختلف در آن حدوداً یک و نیم اُکتاو وسعت صوتی لازم دارد که با توجه به اینکه اصوات کسانی که می‌خوانند اغلب دو اکتاو است، این مورد، ردیف مطمئن‌تری برای ارائه تلاوت خواهد بود.

 

منبع: خبرگزاری بین المللی قرآن