آشنایی با سبک لحنی ترتیل استاد زکی داغستانی

یک قطعه از ترتیل زکی داغستانی

****************

در دنیای هنرهای آوایی و بخصوص تلاوت قرآن کریم، شاهد نوآوری ها و ارائه ذوق های موسیقایی زیبایی هستیم که هر کدامشان ارزش بررسی و تحلیل و نقد را دارند. یکی از سبک های ترتیلی که امروزه در بین ایرانیان تحت عنوان سبک های خلیجی شناخته می شود و در نوع خود جالب و زیبا هم هست، سبک ترتیل زکی داغستانی می باشد. زکی داعستانی متولد کشور عربستان بوده و بواسطه لحن و گویش خاصی که در ترتیل خود دارد، تمایز خاصی بین سبک ایشان با سایر سبک ها وجود دارد. یکی از مشهورترین مقلدین ایشان، محمد ایوب است که سبک لحنی ترتیل خود را از ایشان اخذ کرده است. در ترتیل مشاری العفاسی نیز گاهاً قطعاتی که به تقلید از ایشان قرائت کرده است نیز شنیده می شود. به لحاظ شیوه اجرای الحان، سبک لحنی ایشان مانند سبک استاد عبدالفتاح شعشاعی بوده و به قول اهل فن ایشان عبدالفتاح در ترتیل هستند. شیوه خاص ایشان در اجرای قطعات، شیرینی خاصی داشته و در عین حال سخت و دشوار نیز می باشد. قفله پردازی های خاص، تلوینات نغمی کمتر استفاده شده، غیرقابل پیش بینی بودن اجرای نغمات و انتقالات زیبای لحنی ایشان، تقلید از وی را سخت کرده و کمتر مرتلی وجود دارد که بتواند به مانند ایشان ترتیل بخواند. بررسی مقابله ای و تحلیل این سبک با سبک های دیگر و بر اساس مؤلفات صوتی و لحنی می تواند کمک شایانی به مرتلین و علاقمندان به ترتیل خوانی نماید. هر چند به لحاظ رعایت بعضی از عرف های ترتیلی، ایشان بعضی از قواعد را مانند عدم وصل آیات، وصل استعاذه و بسمله و … را رعایت نمی کنند ولی به لحاظ کلاس موسیقایی و لحنی، ترتیلی بسیار خاص و قابل استفاده برای علاقمندان می باشد. به جهت اجرای فواصل به شکل زیبا و ساده و بسیار کم تحریر و یا بی تحریر، تقلید از قطعات لحنی ایشان کمک شایانی به درک و ارتقاء لحنی مرتلین خواهد کرد.