یکشنبه, ۲۸ شهریور , ۱۴۰۰ - الأحد 12 صفر 1443 - Sunday, 19 September , 2021

لحن چیست؟

در خصوص لحن تا به حال سخن ها گفته شده است. اینکه معنی لحن چیست و باید از  کدام معنی آن استفاده کرد بین صاحب نظران اختلاف نظر است. همانطور که می دانید تلاوت قرآن کریم از مقدمات و یا صحیح تر، مبانی تشکیل شده است. مبانی تلاوت شامل موارد صوت، لحن، وقف، ابتدا، تجوید می باشد که در کلمه ای به صورت اختصار تحت عنوان صلوات جمع شده است.

 اما لحن چیست؟

لحن یکی از اصول تلاوت و از موارد بسیار مهم و کاربردی در جهت ایجاد فضای تحزین و القاء معانی و مفاهیم می باشد. در خصوص کلمه لحن، اقوالی وجود دارد که به آن اشاره کرده و معنی دقیق لحن را در انتها عرض می کنیم:

۱ – به معنی آواز و نوا

۲ – به معنی موسیقی با کلام

۳ – به معنی موسیقی بی کلام

۴ – به معنی کیفیت صحبت کردن و نحوه اداء واژه ها (آیه ۳۰ سوره مبارکه محمد (ص) به این مسئله اشاره می کند) کلمه لحن تنها یکبار در قرآن به کار رفته و در همین معنا نیز استعمال شده است.

۵ – به معنی خطا و اشتباه خفی و پنهان

۶ – به معنی خطا و اشتباه آشکار و واضح

۷ – به معنی احساس و حالت

۸ – به معنی صحبت کردن

۹ – به معنی کیفیت صوت

۱۰ – به معنی نغمه و آهنگ

۱۱ – به معنی توالی نت های موسیقایی گوش نواز

۱۲ – به معنی کلیت و کل تلاوت (لام لحن لفظ و حاء آن حال لین نون آن نغم است و آهنگ حزین)

همانطور که مشاهده می فرمایید، کلمه لحن دارای معانی فوق می باشد و کاملترین تعریفی که تابه حال ارائه شده است تعریف بند ۱۲ می باشد که توسط استاد عزیزم جناب استاد حنیفی ارائه شده است. در لحن محض هرآنچه که ارتباط مستقیم و اثر مستقیم بر روی کیفیت ابعاد نغمی تلاوت می گذارد صحبت می شود. اگر جنبه های موسیقایی تلاوت را حذف کنیم، قسمت اعظم تلاوت بی کارامد و بی معنا می شود. تلاوت قرآن حالت مونوخوانی و فصیح خوانی پیدا کرده و خبری از القاء معانی نخواهد بود. حتی صوت نیز بی معنا خواهد شد. زیرا صوت با جنبه های موسیقایی کاربرد هنری داشته و خواهد شد. همچنین تجوید نیز به خودی خود جذابیت نداشته و باعث جذب مستمع نخواهد شد. تجوید نیز تحت ابعاد موسیقایی تلاوت، زیبایی و جذابیت دارد. همچنین وقف و ابتدا بدون وجود ابعاد موسیقایی جذابیت داشته و اهمیت دارد و بدون آن جذابیت های خود را از دست می دهد. پس کل تلاوت تحت قانونی به نام اصل لحن زیبایی و جذابیت دارند. پس می توان گفت تمام تلاوت لحن است. بیت زیر از استاد عزیزم جناب استاد حنیفی ارائه شده است:

لام لحن لفظ و حاء آن حال لین

نون آن نغم است و آهنگ حزین

با تعریف فوق می توانیم بگوییم صوت، تجوید و وقف و ابتدایی که مبتنی بر لحن باشد پذیرای مستمع خواهد بود و زیبایی دارد. پس لحن صرفاً به معنی آهنگ و موسیقی نیست. بخشی از لحن که نغم است شامل ابعاد موسیقایی تلاوت می شود. ابعاد دیگری نیز در تلاوت نقش دارند مانند احساس و حال، لفظ و …. که اشاره شد. اینکه گفته می شود لحنی باید خواند و یا کسی لحنی نمی خواند به علت این است که مواردی که بر جنبه کیفیت نغمی تلاوت که با محوریت نغمات صورت می گیرد به درستی رعایت و اجرا نمی شود. تجویدی که رعایت نشود بر حنبه موسیقایی تأثیر می گذارد. صوتی که درست تولید و انتشار نیابد بر جنه موسیقایی تأثیر می گذارد و ….

موفق باشید

محمد کاکاوند