نکته ای از کارگاه تخصصی هنر تلاوت ۱۳۹۹/۲/۲۴

🔴 نکته ای از کارگاه تخصصی هنر تلاوت

شناخت محدوده مطلوب صدا و استفاده از آن جزو قدمهای اولیه صدای تونال است: بسیار مهم است که یک خواننده بر اساس محدوده مطلوب صدا، روش های مدولاسیون مخصوص آن را بشناسد و اثر موسیقایی خود را اجرا کند. صدای تونال ارتباط مستقیم با خط صوتی هر خواننده دارد. صدای تونال دارای نشانه های مختلفی است که به چند مورد اشاره می شود. صدایی که موارد مهم زیر را به همراه نداشته باشد را صدای آتونال گویند.
الف): عدم وجود تکلف صوتی، موسیقایی و تکلف در الفاظ
ب): سهولت و سرعت اجرای طبقات صدا در کلمات
پ): پایداری و حفظ طنین در همه طبقات صوتی
ت): داشتن قابلیت در بروز احساسات

 

🟢 مطرح شده در کارگاه تخصصی هنر تلاوت روز چهارشنبه مورخ ۱۳۹۹/۲/۲۴

 

مشاهده محل برگزاری کارگاه تخصصی هنر تلاوت


نکته ای از کارگاه تخصصی هنر تلاوت ۱۳۹۹/۲/۱۷

🔴 نکته ای از کارگاه تخصصی هنر تلاوت

داشتن تکنیک در اجرا به منزله بهره گیری از روش ها و مهارتهای خاصی است که موجب ایجاد حالت در صدا و یا آهنگ پردازی و ارتقاء توانمندی های موسیقایی می گردد. تعداد این تکنیک ها متعدد است فلذا یک خواننده خوب همواره باید نسبت به کیفیت صداپردازی اثر موسیقایی خود دقت نظر داشته باشد. صداپردازی و زینت دهی به صدا موجب تاثیرگذاری یک اثر موسیقایی و موجب بروز حس در خواننده می شود. در صداپردازی و پردازش، عوامل متعددی دخیل هستند از جمله حالت بدن در خوانندگی، نحوه تنفس، فعال بودن ماسک صورت، بکار گیری فنونی مانند ولوم و …
همچنین یکی از مسائل بسیار مهم در پردازش صدا آن است که کیفیت طنین صدا در تمام طبقات صدا حفظ شده و طنین در تمام طبقات به یک رنگ و حالت شنیده شود. در این رابطه باید به حالت دهی حروف مدی نیز توجه کرد. حفظ کیفیت طنین صدا در طول اجرا از مهارتهای بسیار مهم هنرهای آوایی محسوب می شود لذا در این رابطه باید اطلاعات نظری و عملی در زمینه صداهای سینه ای، میانی و سری را هم کسب کرد. شناخت و نحوه جابجایی میان این سه قسمت صدا نقش بسیار مهمی در پردازش صوت دارد.

🟢 مطرح شده در کارگاه تخصصی هنر تلاوت روز چهارشنبه مورخ ۱۳۹۹/۲/۱۷

 

مشاهده محل برگزاری کارگاه تخصصی هنر تلاوت


اصطلاحات لحنی در استفاده از اجناس موسیقایی

در استفاده از اجناس مختلف موسیقایی، اصطلاحات خاصی مورد استفاده قرار می گیرد که ذیلاً به چند مورد اشاره می گردد:

الف): تنویع: از حیث ایجاد تنوع، به اینکار تنویع یا تنوع بخشی گفته می شود.

ب): انتقال: از حیث جابجایی میان اجناس، به آن انتقال می گویند.

پ): تحویل النغمی – از حیث تغییر مایه موسیقایی به آن تحویل النغمی می گویند.

ت): توغل: از حیث تعمق در مقام و پرداختن به تمام قسمت های نغمی مقام، به آن توغّل یا تفصیل نغمی می گویند.

ث): تلوین النغمی – از حیث تغییر فضای موسیقایی و کاربرد ابزاری مقامات برای ایجاد رنگ های خاص موسیقایی به آن تلوین النغمی اطلاق می گردد.

در کیفیت کاربری مقامات، تفکر لحنی قاریان به دو دسته کلی تقسیم می شوند:

الف): تفکر حذر مقامی – در این مدل تفکر لحنی، شیوه نغمه پردازی و تلحین با رویکرد عدم ورود به جوانب مختلف مقامی و موسیقایی و پردازشات تنغیمی صورت می گیرد و قاریانی همچون اساتید عبدالباسط، خلیل الحصری، بدرحسین، طبلاوی و … در این دسته قرار دارند. افراد پیرو تفکر حذ مقامی، تلاشی برای پرداختن به جلوه های خاص موسیقایی و مقامی ندارند.

ب): تفکر توغّل مقامی – در این مدل تفکر لحنی، شیوه نغمه پردازی و تلحین با رویکرد پردازش موسیقایی و پرداختن به جوانب مختلف موسیقایی مقامات صورت می پذیرد. اساتیدی همچون حصان، عمران، علی محمود، عبدالفتاح شعشاعی و … جزو مصادیق این مدل تفکر لحنی هستند.

 

مطرح شده در کارگاه تخصصی هنر تلاوت

محمدکاکاوند


هفت مؤلفه مهم هر جمله موسیقایی

در اجرای هر جمله لحنی، هفت مؤلفه مهم موسیقایی و مهارتی وجود دارد که اشاره می گردد:

الف): صحت و دقت که منظور از آن اجرای درست فواصل ملودی می باشد بدون وجود هرگونه ناکوکی و فالش.

ب): مقاومت که منظور از آن حفظ کوک ملودی از ابتدا تا انتها است.

پ): مهارت که منظور از آن اجرای آسان و بدون تکلف ملودی است.

ت): ظرافت که منظور از آن اجرای تکنیک های صوتی و هرگونه مهارتی است که موجب حالت دهی به صدا می گردد.

ث): سرعت که منظور از آن حفظ تمپو و دور سرعت اجرای ملودی است.

ج): قدرت و قوت که منظور از آن اجرای با تسلط و بدون افت ملودی است.

چ): انتقالات که منظور از آن همان روش های مدولاسیون می باشد.

 

مطرح شده در کارگاه تخصصی هنر تلاوت

محمدکاکاوند


مختصری در خصوص اقراء

📚 مختصری در خصوص اقراء

❎ هیچ کدام از قرائات و روایات و نسبت به بقیه روایات ترجیح ندارد. تا قرن نهم هجری معمولا قرائت عاصم خوانده نمی شده و بیشتر قرائت قرائت اهل مدینه و مکه خوانده می شده (نافع، ابو جعفر و ابن کثیر). البته در نظر اساتیدی همچون آیت الله معرفت، اتقان و اسناد قرائت عاصم نسبت به سایر قاریان موثق تر می باشد. بعضی از صاحب نظران در اجتهادی بودن بعضی از روایات، اشکالاتی را وارد کرده اند که لازم است برای مطالعه در این زمینه به کتاب علوم قرآنی مراجعه نمود.

✅ اما بر اساس رویه رایج، قراء بعضی از شهرها اولویت دارند اول مدینه بعد مکه و …
به ترتیب اولویت شهرها قاریان دسته بندی می شوند:
۱٫ نافع ۲٫ ابن کثیر ۳٫ ابو عمرو بصری ۴٫ ابن عامر دمشقی ۵٫ عاصم ۶٫ حمزه کوفی ۷٫ کسائی کوفی ۸٫ ابو جعفر مدنی ۹٫ یعقوب حضرمی از بصره ۱۰٫ خلف از کوفه.
و این قراء هم راوی اولشان ترجیح دارد.

✳️ یکی از دلایلی که روایت حفص از عاصم خیلی متداول است روان بودن و ساده بودن آن است چرا که خیلی از قواعد تجویدی پیچیده قرائات و روایات دیگر در حفص از عاصم وجود ندارد.

❇️ روایت حفص از عاصم ۵۲ طریق دارد. چون ۵۲ نفر اجازه قرائت از حفص داشته اند و هر کدام با تفاوتهایی جزئی با همدیگر روایت کرده اند.

✔️ حفص متوفی اوایل قرن دوم هجری بوده است. شاطبیه (متوفی ۵۹۰ ه) روایات و طرق را جمع کرده و از هر راوی فقط یک طریق را در کتابش نوشته است. به عنوان مثال از روایت حفص یک طریق را آورده است.

☑️ ابن الجزری (متوفی ۸۳۳ ه) صاحب کتاب طیبه النشر تمام طرق را جمع کرده است و آنها را به شعر در آورده است و در شعر ها هم به صورت رمز تجوید را بیان کرده است.

⬅️ برای گرفتن اجازه قرائت و اقراء باید این کتابهای ذکر شده و چند کتاب دیگر، دو هزار یا سه هزار بیت شعر که در باب تجوید است، همه حفظ شود و بعد هم هر روایتی که می خواهد اجازه قرائت بگیرد باید تمام قرآن را به آن روایت از ابتداء الی انتهاء برای شیخ مقرئ (که او هم از استادش … تا شخص پیامبر اجازه گرفته اند) تلاوت شود. پس از رسیدن به استاندارد های مطلوب و اتقان در تجویدش شیخ مقرئ به او اجازه قرائت آن روایت را می دهد. اگر تجوید فرد در حد مطلوب باشد فقط به او اجازه قرائت می دهند. اما اگر تجوید فرد عالی باشد به او اجازه اقراء هم می دهند یعنی بقیه هم می توانند از او اجازه قرائت بگیرند.

❌ هر قاری فقط می تواند روایتی را بخواند که اجازه قرائتش را دارد و اول از همه روایات باید اجازه حفص از عاصم را بگیرد.

❎ در کشورهای اسلامی اگر شخص فقط قاری باشد و حافظ قرآن نباشد فقط به او اجازه قرائت به ۱ یا ۲ یا حداکثر ۳ روایت را می دهند و اجازه اقراء نمی دهند. اما اگر حافظ قرآن هم باشد حتی می تواند اجازه قرائت به تمام ۲۰ روایت را بگیرد و همچنین اجازه اقراء هم می تواند بگیرد. همچنین کسیکه اجازات را دریافت میکند باید صاحب کرسی آموزش و قرائت بوده و در میان اهل فن نیز شناخته شده باشد.


نکاتی در خصوص القاء معنا در تلاوت قرآن کریم

در بحث القاء معنا در تلاوت قرآن کریم مسائل مختلفی مطرح است. در ذیل به چند مؤلفه مهم اشاره می گردد.

القاء به معنی نزدیک شدن دو چیز است. کلمه ملاقات نیز نیز از مشتقات این کلمه می باشد. القاء زمانی اتفاق می افتد که زبان مشترک وجود داشته باشد. القاء موجب مؤانست می شود و اگر مؤانستی وجود ندارد، ریشه در فهم آن است. در القاء معنی باید میان گوینده و شنونده زبان مشترکی وجود داشته باشد تا فهم مورد نظر حاصل شود و این اولین قدم در مؤانست با کلام است. در القاء باید فرستنده پیام و گیرنده پیام با یکدیگر سنخیت و نقطه مشترک داشته باشند. برای مثال اگر قاری با مفهوم آشنا باشد ولی شنونده آشنا نباشد، القاء اتفاق نمی افتد و بالعکس.

همچنین عدم اتکاء به علائم وقف و شناخت مواضع ابتدا بسیار لازم است و در قرائت تحقیق اصل بر فهم کلام است نه قرائت بر اساس علائم. رسالت قرائت تحقیق، تفهیم مفاهیم است که متکی بر علائم نیست. البته علائم در فهم مطلب کمک می کند و ابزاری است برای فهم بهتر مطلب.

 شناخت جمله بندی عبارات و در قدم بعدی توجه به جمله بندی خاص که به دنبال آن توجه خاص شنونده ایجاد می شود از موضوعات مهم القاء می باشد. توجه به اصل تکرار که تحت عنوان اصل نکوص نیز شناخته می شود، در این مقوله بسیار لازم و ضروری است. تکرار از اصول القاء معنی و هنر خوانندگی است. نکوص در تلاوت با تأسی از موسیقی عرفانی و به شکل هدفمند انجام می شود و صِرف انجام نکوص دلیل انجام القاء معنی نیست. رعایت آکسانها نیز در القاء معنا بسیار مهم هستند. آکسانها بار معنایی دارند و ابزار مفهومی هستند لذا بر این اساس اگر کاربری آکسانها برای مفهوم و مطلب خاصی باشد و در اجرای آن از سایر فنون مانند تکرار نیز استفاده شود اثر بیشتری خواهد گذاشت. به این کیفیت استفاده از آکسانها، لهجه عبقری می گویند.

 

مطرح شده در حلسه ۱۳۹۸/۵/۲۵ محمدکاکاوند